Czeska firma technologiczna AŽD rozpoczęła testy nietypowego pojazdu szynowego, który może stać się jednym z kierunków rozwoju regionalnego transportu kolejowego. Na linii Kopidlno – Dolní Bousov, znanej jako „Kopidlnka”, sprawdzany będzie zmodyfikowany tramwaj przystosowany do jazdy po infrastrukturze kolejowej. Pojazd jest zasilany akumulatorowo, a jego konstrukcja bazuje na tramwaju KT8D5R.N2.
Projekt ma nie tylko charakter techniczny, ale również strategiczny. AŽD chce sprawdzić, czy lekki, prostszy i tańszy w eksploatacji pojazd oparty na konstrukcji tramwajowej może bezpiecznie i efektywnie obsługiwać linie regionalne. To szczególnie istotne w czasach rosnących kosztów transportu kolejowego oraz poszukiwania rozwiązań, które pozwolą utrzymać lokalne połączenia przy akceptowalnych nakładach finansowych.
LENKA, czyli tramwaj w nowej roli
Podstawą projektu jest tramwaj KT8D5R.N2, czyli zmodernizowana wersja znanego typu KT8D5, wyposażona w obniżony, bezbarierowy człon środkowy. Pojazd pierwotnie kursował od 1990 roku w Brnie. Po przebudowie otrzymał nazwę LENKA, rozwijaną jako Lehké Elektrické Nabíjecí Kolejové vozidlo AŽD, oraz oznaczenie 90 54 7 499 001-7.
W trakcie modernizacji środkowy człon tramwaju został przekształcony w pomieszczenie techniczne. To właśnie tam zamontowano akumulator o pojemności 192 kWh. Według założeń pojazd ma pokonywać na jednym ładowaniu około 80 km i rozwijać prędkość do 60 km/h.
Przebudowa objęła również zmianę instalacji elektrycznej, montaż rozdzielnicy technicznej, systemów niezbędnych do pracy w trybie bateryjnym, klimatyzacji komór akumulatorowych oraz systemu informacji pasażerskiej. LENKĘ wyposażono w elementy wymagane w ruchu kolejowym, w tym nowe reflektory, światła sygnalizacyjne i tylne, dwutonowe sygnały dźwiękowe, system kontroli czujności, technologie komunikacyjne oraz anteny dla systemów GSM-R i 5G.
Tramwaj dostosowany do torów kolejowych
Jednym z ważniejszych etapów projektu było przystosowanie wózków do eksploatacji na linii kolejowej. Dotychczasowe obręcze tramwajowe zastąpiono kolejowymi, o odpowiednim profilu i szerokości. Przygotowano także specjalne mocowanie sprzęgu, które umożliwia połączenie pojazdu z klasycznym taborem kolejowym.
Zmiany objęły również wygląd zewnętrzny pojazdu. Całkowita wartość inwestycji AŽD w zakup, naprawy, a także wyposażenie technologiczne wyniosła 12 mln koron.
Testy bez pasażerów do końca 2027 roku
Pierwszy etap projektu obejmuje serię prób wymaganych przez czeski Urząd Kolejowy. Instytucja dopuściła jazdy tramwaju kolejowego na trasie Kopidlnka, ale pod ściśle określonymi warunkami i bez udziału pasażerów.
Testy mają potwierdzić właściwości pojazdu podczas jazdy po infrastrukturze kolejowej. Sprawdzane będą m.in. parametry ruchowe, bezpieczeństwo eksploatacji oraz rozwiązania zapobiegające ryzyku kolizji z innym pojazdem kolejowym. Linia Kopidlnka jest wykorzystywana przez AŽD jako trasa eksperymentalna do testowania nowych technologii.
Eksploatacja próbna, zgodnie z decyzją Urzędu Kolejowego, musi zakończyć się najpóźniej 31 grudnia 2027 roku. Po przygotowaniu raportu końcowego i potwierdzeniu spełnienia warunków bezpieczeństwa AŽD planuje złożyć wniosek o zgodę na przewozy pasażerskie.
Platforma testowa dla nowych technologii
AŽD traktuje projekt szerzej niż tylko jako próbę jednego pojazdu. LENKA ma stać się ekologiczną platformą testową do weryfikacji nowych technologii i komponentów opracowywanych przez firmę. Zdobyte doświadczenia mogą być również punktem wyjścia do dyskusji o przyszłych zasadach eksploatacji lekkich pojazdów kolejowych na trasach regionalnych.
Jak podkreśla Jan Hula, kierownik projektu w AŽD, celem jest również przekonanie sceptyków, że lekkie konstrukcje mogą stanowić realną drogę rozwoju transportu regionalnego w Czechach. Jego zdaniem część barier wynika nie tylko z kwestii technicznych, lecz także z ograniczeń administracyjnych i biurokratycznych.
Lekki tabor jako szansa dla regionalnej kolei
Projekt AŽD wpisuje się w szerszą debatę o przyszłości mniej obciążonych linii kolejowych. W wielu krajach europejskich regionalne trasy mierzą się z wysokimi kosztami utrzymania infrastruktury i eksploatacji klasycznego taboru. Lżejsze, bateryjne pojazdy mogą być jednym ze sposobów na ograniczenie kosztów, poprawę efektywności energetycznej, a także utrzymanie atrakcyjnej oferty dla pasażerów.
W realizację projektu zaangażowano wiele czeskich firm technologicznych, m.in. VKV Praha, EVC Group, Rail Electronics CZ, SKD TRADE, STARMON, MSV elektronika, DCom oraz Przedsiębiorstwo Transportowe Miasta Brna.
AŽD podkreśla, że testy tramwaju kolejowego są kontynuacją jej działań na rzecz innowacji w transporcie kolejowym. Jeżeli projekt zakończy się sukcesem, może otworzyć drogę do szerszego wykorzystania lekkich, energooszczędnych pojazdów na liniach regionalnych, gdzie tradycyjny tabor bywa zbyt kosztowny w codziennej eksploatacji.
