Dalszy rozwój sieci tramwajowej, wykorzystanie potencjału Bydgoskiego Węzła Kolejowego oraz integracja taryfowa transportu miejskiego i kolei – to najważniejsze kierunki rozwoju komunikacji zbiorowej w Bydgoszczy wskazane przez Centrum Unijnych Projektów Transportowych. Według ekspertów budowa klasycznego metra ciężkiego nie znajduje obecnie uzasadnienia ekonomicznego ani transportowego.
Centrum Unijnych Projektów Transportowych przedstawiło analizę dotyczącą przyszłości transportu publicznego w Bydgoszczy. Opracowanie jest częścią szerszego raportu poświęconego możliwościom rozwoju wysokoprzepustowych systemów transportu zbiorowego w 12 największych polskich aglomeracjach. Pod uwagę wzięto m.in. prognozy ruchu i demografii, możliwości finansowe samorządów, istniejącą infrastrukturę transportową, kwestie środowiskowe oraz potencjalne koszty eksploatacji poszczególnych systemów.
Metro nie odpowiada skali potrzeb Bydgoszczy
W przeprowadzonej analizie Bydgoszcz znalazła się wśród miast o najniższym poziomie uzasadnienia dla budowy klasycznego metra ciężkiego. Jednym z najważniejszych argumentów są przewidywane potoki pasażerskie.
Według CUPT system ciężkiego metra wymaga potoków sięgających co najmniej około 25 tys. pasażerów w godzinie szczytu na jednym kierunku. Natężenie ruchu występujące na głównych osiach transportowych Bydgoszczy jest natomiast kilkukrotnie niższe. Eksperci zwracają również uwagę na proces suburbanizacji i przenoszenie się części mieszkańców do gmin otaczających miasto. W konsekwencji coraz większego znaczenia nabiera sprawna obsługa codziennych podróży pomiędzy Bydgoszczą a obszarem podmiejskim.
Znaczenie mają także koszty. Utrzymanie podziemnej infrastruktury, obejmujące między innymi wentylację, odwodnienie czy zasilanie, generowałoby wysokie i stałe wydatki eksploatacyjne. W ocenie CUPT powinny one być analizowane nie tylko w kontekście możliwości pozyskania środków na samą budowę, ale również długoterminowej zdolności miasta do finansowania funkcjonowania takiego systemu.
Tramwaj jako podstawowy środek transportu
W miejsce budowy metra eksperci wskazują przede wszystkim dalszy rozwój transportu tramwajowego. Bydgoszcz posiada już rozbudowaną sieć, której jednym z najważniejszych elementów jest linia prowadząca do Fordonu.
CUPT rekomenduje dalszą modernizację torowisk oraz budowę nowych odcinków pozwalających lepiej połączyć istniejącą sieć. Istotnym elementem ma być również zapewnienie tramwajom rzeczywistego priorytetu na skrzyżowaniach z wykorzystaniem systemów ITS.
Według analizy odpowiednio rozwijany transport tramwajowy może zapewnić Bydgoszczy wysoką jakość i prędkość podróży przy zdecydowanie niższych kosztach inwestycyjnych i eksploatacyjnych niż system metra.
Duży potencjał Bydgoskiego Węzła Kolejowego
Drugim filarem rekomendowanego systemu transportowego jest kolej aglomeracyjna. Bydgoszcz dysponuje rozbudowanym układem linii kolejowych przebiegających przez miasto i jego główne dzielnice. Zdaniem ekspertów infrastruktura ta może odegrać znacznie większą rolę w obsłudze zarówno podróży miejskich, jak i ruchu z gmin ościennych.
CUPT wskazuje na możliwość rozwijania częstych połączeń podmiejskich wykorzystujących Bydgoski Węzeł Kolejowy. Taki model pozwoliłby przejmować część ruchu wjazdowego do miasta i odpowiadać na postępującą suburbanizację bez konieczności tworzenia od podstaw kolejnego, kosztownego systemu szynowego.
Oznaczałoby to jednocześnie wykorzystanie infrastruktury, która już dziś stanowi istotny element układu transportowego regionu, i mocniejsze powiązanie kolei z codzienną mobilnością mieszkańców aglomeracji.
Jeden system zamiast konkurujących środków transportu
Sama rozbudowa infrastruktury nie wystarczy. Trzecim elementem rekomendacji CUPT jest stworzenie spójnego systemu przesiadkowego oraz integracja taryfowa.
Eksperci wskazują na potrzebę rozwoju węzłów integracyjnych przy stacjach kolejowych i głównych pętlach tramwajowych. Towarzyszyć temu powinien wspólny system biletowy łączący bydgoską komunikację miejską z regionalnymi przewozami kolejowymi realizowanymi m.in. przez POLREGIO i Arrivę. Wśród rekomendowanych działań wymieniane są również rozwiązania Park&Ride umożliwiające pozostawienie samochodu na obrzeżach i kontynuowanie podróży transportem zbiorowym.
Taki model oznaczałby odejście od traktowania tramwaju, autobusu i kolei jako oddzielnych systemów na rzecz jednej sieci transportowej obsługującej zarówno miasto, jak i jego otoczenie.
Ważny również bilans środowiskowy
CUPT zwraca uwagę także na środowiskowe konsekwencje dużych projektów infrastrukturalnych. Budowa podziemnych stacji i tuneli wymaga wykorzystania ogromnych ilości materiałów, w tym betonu, a tym samym wiąże się ze znacznym śladem węglowym.
Według analizy, przy przewidywanej liczbie pasażerów w Bydgoszczy okres potrzebny do zrekompensowania emisji powstałych podczas budowy metra poprzez ograniczenie wykorzystania samochodów mógłby wynosić kilkadziesiąt lat. Większą efektywność środowiskową w krótszym okresie mają zapewnić inwestycje w modernizację tramwajów oraz rozwój zeroemisyjnego transportu autobusowego.
Rekomendacje, a nie wiążąca decyzja
CUPT podkreśla jednocześnie, że przedstawione wnioski nie stanowią decyzji administracyjnej ani nie ograniczają samorządowi możliwości prowadzenia własnych analiz czy przygotowywania kolejnych inwestycji. Raport nie przesądza także o możliwości uzyskania w przyszłości dofinansowania dla konkretnych przedsięwzięć.
Dokument ma być przede wszystkim punktem odniesienia dla dalszych analiz i studiów wykonalności.
W przypadku Bydgoszczy kierunek wskazany przez ekspertów jest jednak jednoznaczny: zamiast tworzenia od podstaw nowego systemu ciężkiego metra większe korzyści może przynieść rozwijanie tego, czym miasto i region już dysponują – sieci tramwajowej, Bydgoskiego Węzła Kolejowego oraz ich integracji w jeden sprawny system transportu publicznego.
