Władze Nikozji chcą poważnie wrócić do analizy budowy systemu tramwajowego w stolicy Cypru. Według burmistrza Charalambosa Prountzosa wcześniejsze opracowania obejmowały trasę o długości ponad 14 km, a po rozważanym przedłużeniu sieć mogłaby liczyć około 20 km. Orientacyjny koszt inwestycji szacowany jest na 500–600 mln euro. Na razie nie zapadła jednak decyzja o realizacji projektu.
Dyskusja o tramwaju powraca w momencie, gdy Cypr przygotowuje się do kolejnych decyzji dotyczących organizacji transportu publicznego. Obecne kontrakty na przewozy autobusowe obowiązują do 2030 roku, dlatego najbliższe lata mogą przesądzić o modelu komunikacji w kolejnej dekadzie.
Burmistrz Nikozji Charalambos Prountzos przekonuje, że transport szynowy powinien zostać oceniony jako jeden z możliwych elementów przyszłego systemu. Zastrzega przy tym, że samorząd nie ogłasza budowy tramwaju, lecz chce przeprowadzenia szczegółowych analiz dotyczących zasadności, kosztów oraz sposobu finansowania przedsięwzięcia.
Według informacji przedstawionych przez burmistrza wcześniejsze opracowanie przygotowane dla miasta dotyczyło trasy o długości nieco ponad 14 km. Później zaczęto rozpatrywać możliwość jej przedłużenia o około 6 km.
W efekcie potencjalny system mógłby liczyć około 20 km. Prountzos szacuje, że przy kosztach wynoszących około 25–30 mln euro za kilometr całe przedsięwzięcie wymagałoby nakładów rzędu 500–600 mln euro. Są to jednak wstępne wartości porównawcze, oparte m.in. na kosztach współczesnych inwestycji tramwajowych w innych europejskich miastach, a nie kosztorys gotowego projektu dla Nikozji.
Jednym z wariantów miałaby być inwestycja finansowana przez państwo. Drugim – realizacja w formule partnerstwa publiczno-prywatnego.
Tramwaj zamiast autobusów? Nie
Pomysł nie zakłada likwidacji transportu autobusowego. Autobusy miałyby nadal pełnić istotną rolę, m.in. dowożąc pasażerów do głównych korytarzy obsługiwanych przez transport szynowy.
Prountzos krytycznie ocenia jednak dotychczasowe efekty systemu autobusowego. Według przedstawionych przez niego danych udział autobusów w podróżach wynosi obecnie około 4–5 proc. Burmistrz wskazuje m.in. na brak rozbudowanej sieci buspasów, długi czas przejazdu oraz rozproszenie kompetencji pomiędzy administrację centralną i lokalną. Są to oceny i dane, które burmistrz przywołuje w debacie o projekcie.
Zależność Cypru od samochodów pozostaje bardzo wysoka. W oficjalnych dokumentach rządowych wskazano, że celem na 2030 rok jest ograniczenie udziału samochodów prywatnych w codziennych podróżach z około 91 do 82 proc. oraz zwiększenie udziału transportu publicznego. Resort transportu podkreśla jednocześnie, że transport odpowiada za znaczną część emisji gazów cieplarnianych na wyspie.
Tramwaj jako element przebudowy miasta
Argumentem zwolenników projektu nie jest wyłącznie zwiększenie przepustowości transportu publicznego. Prountzos wskazuje, że budowa infrastruktury tramwajowej mogłaby stać się impulsem do przebudowy ulic i odzyskania części przestrzeni zajmowanej obecnie przez samochody.
Sam tramwaj pojawiał się już wcześniej w analizach transportowych dotyczących Nikozji. Oficjalne dokumenty planistyczne obejmowały warianty rozwoju transportu szynowego, choć na przestrzeni lat przedstawiano różne oceny możliwości jego wdrożenia.
Temat nie dotyczy zresztą wyłącznie stolicy. Burmistrz Nikozji oraz burmistrz Limassol Yiannis Armeftis zwrócili się do cypryjskiego Ministerstwa Transportu o współpracę przy dalszym analizowaniu możliwości wprowadzenia tramwajów w obu miastach. Resort podchodzi do tej koncepcji ostrożnie, wskazując m.in. na skalę obecnego wykorzystania transportu publicznego i kwestie finansowania.
Energia z OZE dla przyszłego systemu
Władze Nikozji łączą dyskusję o tramwaju również z rozwojem lokalnej energetyki. Prountzos wskazuje na inicjatywę wspólnoty energetycznej Lefkothea, która w przyszłości mogłaby dostarczać energię ze źródeł odnawialnych.
W jego ocenie dostęp do tańszej energii elektrycznej mógłby ograniczyć część kosztów eksploatacji systemu i zwiększyć jego efektywność ekonomiczną. Philenews
Najpierw analiza, później decyzje
Na obecnym etapie nie ma zatwierdzonej trasy, finansowania ani harmonogramu budowy. Najważniejszym postulatem władz Nikozji jest przeprowadzenie aktualnej analizy, która odpowiedziałaby na pytania dotyczące prognozowanej liczby pasażerów, przebiegu linii, kosztów utrzymania oraz wpływu tramwaju na cały system transportowy.
Moment na rozpoczęcie takich prac nie jest przypadkowy. Nowe decyzje dotyczące przewozów autobusowych będą kształtowały system transportowy po 2030 roku, a jednocześnie przygotowywana jest kolejna unijna perspektywa finansowa.
