W Polsce istnieje wiele organizacji zrzeszających miłośników szeroko pojętej komunikacji miejskiej. Jednym z takich stowarzyszeń jest wrocławski Klub Sympatyków Transportu Miejskiego. Na lokalnym gruncie Klub znany jest zwłaszcza z organizowania letnich linii turystycznych, ale także z szeregu innych wydarzeń, które sprawiają radość tysiącom osób z Wrocławia, całej Polski, a niekiedy nawet z zagranicy. Poniżej przedstawiamy działalność KSTM.
Początki działalności i rozwój floty
Dla tych z Czytelników, którzy jeszcze nie mieli okazji uczestniczyć w przedsięwzięciach organizowanych przez KSTM, warto zacząć od krótkiego rysu historycznego. Klub Sympatyków Transportu Miejskiego powstał w 2011 r., a w tym roku obchodzi swoje piętnastolecie. To dobry moment na przybliżenie i podsumowanie jego działalności.
Początki nie były łatwe – Klub nie posiadał nawet stałego miejsca garażowania swoich pierwszych pojazdów. Były to dwa Jelcze – modele M11 i L11, zakupione w 2011 r. od PKS Dzierżoniów. Rok później Klub nabył pierwszy tramwaj – wagon Konstal 4N1 #1444 z 1960 r., który po remoncie otrzymał pieszczotliwą nazwę „Enusia” i do dziś wozi pasażerów. W ubiegłym roku wagon ten odwiedził Kraków w ramach wymiany taboru obsługującego linie turystyczne.
Z czasem, dzięki zaangażowaniu członków oraz wsparciu osób spoza Klubu, udało się rozbudować flotę o kolejne pojazdy, m.in. Jelcza 080 z unikalną przyczepą, Jelcza M121 czy Solarisa pierwszej generacji. Część wagonów Klub dzierżawi od Gminy Wrocław.
Przełomowym momentem był rok 2018, kiedy KSTM znalazł swoją siedzibę w zajezdni nr V „Popowice” przy ul. Legnickiej. W tym samym roku na tory wyjechał wyremontowany wagon Konstal 102Na #2069.
Rozbudowa floty umożliwiła współorganizację Zabytkowej Linii Tramwajowej, która dziś funkcjonuje jako Wrocławskie Linie Turystyczne (WRO-TA). W sezonie letnim (maj–wrzesień) kursują linie tramwajowa T i autobusowa B. W 2025 r. skorzystało z nich około 15 tysięcy pasażerów, a liczba ta systematycznie rośnie.
Udział w Nocy Muzeów
Od 2016 r. Klub bierze udział w Nocy Muzeów, organizując specjalne linie tramwajowe i autobusowe. W debiucie wykorzystano „Enusię” oraz Jelcza PR110 #003, a w kolejnych latach dołączały następne pojazdy, m.in. Jelcz M121MB #110 i Ikarus 260 #3932.
Szczególną perełką jest wagon Linke-Hofmann Standard #1192 z 1929 r., należący do Gminy Wrocław. Klub przejął go w użytkowanie i wyremontował dzięki własnym środkom oraz pracy członków. Pojazd udało się przywrócić do ruchu po około 25 latach postoju – wymagał on kompleksowej odbudowy, obejmującej m.in. instalację elektryczną, podwozie oraz wnętrze.
Dzień Otwarty Zajezdni Popowice
Kluczowym wydarzeniem organizowanym przez KSTM jest Dzień Otwarty Zajezdni Popowice, którego pierwsza edycja odbyła się w 2017 r. Wydarzenie szybko stało się jednym z najważniejszych wydarzeń komunikacyjnych w regionie.
Impreza odbywa się co roku we wrześniu, przy współpracy z Urzędem Miasta Wrocławia. Program obejmuje m.in. zwiedzanie zajezdni z przewodnikiem, wykłady oraz prezentację taboru – w tym także nowoczesnych pojazdów MPK Wrocław. Kursują również bezpłatne linie specjalne obsługiwane zabytkowymi pojazdami.
Kulminacją wydarzenia jest parada autobusowo-tramwajowa. Szczególną uwagę przyciągają dwa pojazdy: tramwaj Maximum #325 z 1901 r. – najstarszy czynny wagon we Wrocławiu – oraz Jelcz 272MEX „Fredruś”, czyli popularny „ogórek” w wersji kabriolet. Oba pojazdy zostały pieczołowicie odrestaurowane i stanowią wizytówkę Klubu.
Działalność charytatywna
Klub aktywnie angażuje się również w działania charytatywne. Od lat wspiera Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy, organizując specjalne przejazdy oraz przekazując przejażdżki zabytkowymi pojazdami na aukcje. W ramach 34. Finału WOŚP można było wylicytować przejazdy m.in. tramwajem Maximum i autobusem „Fredruś”.
Nocka Tramwajowa – wydarzenie dla pasjonatów
Corocznym wydarzeniem jest także październikowa Nocka Tramwajowa. Po zakończeniu kursów liniowych pojazdy klubowe wyjeżdżają na trasę i przez całą noc przemierzają miasto, odwiedzając jego najdalsze zakątki.
Wydarzenie cieszy się szczególną popularnością wśród fotografów dzięki licznym fotostopom. Pusta sieć tramwajowa pozwala również na realizację nietypowych przejazdów – przykładowo w 2025 r. zestawiono dwukierunkowy trójskład wagonów typu N i skierowano go na krańcówkę „Tarczyński Arena”.
Remonty i ochrona dziedzictwa technicznego
Istotnym elementem działalności Klubu są remonty i utrzymanie zabytkowego taboru – zarówno tramwajów i autobusów, jak i pojazdów technicznych.
Do najważniejszych realizacji należą m.in. remont wagonu Konstal N #1332 z 1949 r. czy Ikarusa 280.70E #5320 – ostatniego liniowego egzemplarza tego typu we Wrocławiu. Dzięki dotacjom udało się również odrestaurować unikalny zestaw Jelcz 080 z przyczepą Jelcz P-080 oraz prowadzić obecnie remont Jelcza L11-2.
Klub konsekwentnie łączy prace finansowane z dotacji z remontami realizowanymi własnymi siłami, angażując członków i wolontariuszy.
Podsumowanie
Działalność Klubu Sympatyków Transportu Miejskiego ma charakter wielotorowy. Obejmuje edukację, rozwój turystyki miejskiej oraz ochronę dziedzictwa technicznego. Dzięki zaangażowaniu członków i zdobytemu doświadczeniu Klub może poszczycić się licznymi nagrodami, w tym wyróżnieniami konserwatorskimi.
W 2026 r. KSTM nie zwalnia tempa i zaprasza wszystkich miłośników komunikacji miejskiej na kolejne wydarzenia, a także przejazdy Wrocławskimi Liniami Turystycznymi.
