26 września w Krakowie rozpoczęły się regularne kursy tramwajów na nowej trasie łączącej Wieczystą z Mistrzejowicami. Inwestycja obejmuje około 4,5 km torowiska, ponadkilometrowy tunel i dwa podziemne przystanki. Nowe połączenie ma skrócić czas dojazdu do centrum miasta o około 12 minut.
Uruchomienie trasy stało się możliwe po zakończeniu procedur odbiorowych. Inżynier Kontraktu wydał poświadczenie pozwalające na rozpoczęcie regularnego ruchu tramwajowego, a wcześniej miasto uzyskało pozwolenie nadzoru budowlanego na użytkowanie linii do Mistrzejowic.
To jedna z największych inwestycji transportowych realizowanych w ostatnich latach w Krakowie. Budowa trwała 36 miesięcy, a powstała trasa jest częściowo poprowadzona pod ziemią.
Ponad kilometr tunelu i dwa podziemne przystanki
Nowa linia ma około 4,5 km długości, z czego 1230 metrów przebiega w tunelu. W jego obrębie powstały dwa podziemne przystanki, a w rejonie Ronda Polsad zrealizowano wielopoziomowy węzeł przesiadkowy.
Zakres inwestycji obejmował również szeroko zakrojone prace przy infrastrukturze podziemnej. Przebudowano ponad 330 km sieci – w tym instalacji teletechnicznych, elektroenergetycznych, wodociągowo-kanalizacyjnych, gazowych oraz ciepłowniczych.
Torowisko rozpoczyna się na skrzyżowaniu al. Jana Pawła II z ulicami Lema i Meissnera. Następnie trasa biegnie wzdłuż ulic Meissnera, Młyńskiej, Lublańskiej, Dobrego Pasterza, Krzesławickiej, Bohomolca i ks. Kazimierza Jancarza, aż do przebudowanej pętli Mistrzejowice.
Do centrum szybciej o około 12 minut
Jednym z najważniejszych efektów inwestycji jest skrócenie czasu podróży z Mistrzejowic w kierunku centrum Krakowa.
Dotychczas tramwaje musiały pokonywać około 11 km, prowadząc trasę przez Nową Hutę. Nowe połączenie umożliwia dojazd krótszą drogą przez Prądnik Czerwony, co ma pozwolić zaoszczędzić około 12 minut.
Nowa linia ma również zwiększyć możliwości przewozowe w tej części miasta. Standardowy autobus mieści około 100 pasażerów, przegubowy do około 160, natomiast najdłuższe tramwaje mogą zabrać nawet około 300 osób.
55 tys. mkw. nowej zieleni
Inwestycja ma również znaczący wymiar środowiskowy. W jej ramach powstało ponad 55 tys. mkw. nowej zieleni, a na terenie objętym pracami posadzono ponad 1400 drzew.
Około 74 proc. obszaru inwestycji pozostaje biologicznie czynne. W ramach projektu wykonano także około 15 tys. mkw. zielonych torowisk pokrytych rozchodnikiem.
Linia przeszła testy i odbiory
Przed uruchomieniem trasy przeprowadzono odbiory oraz szereg testów. Potwierdziły one spełnienie wymogów bezpieczeństwa konstrukcyjnego i przeciwpożarowego. Odebrana została również organizacja ruchu, a kluczowe systemy działają prawidłowo.
Podczas odbiorów wskazano także usterki wymagające poprawy. Część z nich dotyczyła miejsc sygnalizowanych wcześniej przez mieszkańców w mediach społecznościowych. Nie wpływają one jednak na bezpieczeństwo użytkowników.
Wykonawca ma usuwać je sukcesywnie, w razie potrzeby bez wyłączania ruchu tramwajowego.
Kierowcy poruszający się w rejonie nowej linii powinni zwrócić uwagę na zmienioną organizację ruchu, szczególnie na ulicach Mogilskiej, Dobrego Pasterza i Bohomolca, gdzie tramwaje przecinają pasy ruchu samochodowego.
Pierwszy taki projekt PPP w Polsce
Budowa linii do Mistrzejowic została zrealizowana w formule partnerstwa publiczno-prywatnego. To pierwszy tego rodzaju projekt transportowy w Polsce i jednocześnie jedno z największych przedsięwzięć tego typu w Europie.
Partner prywatny odpowiadał nie tylko za zaprojektowanie i realizację inwestycji oraz jej finansowanie, ale będzie także zajmował się utrzymaniem infrastruktury przez 20 lat.
Miasto rozpoczęło wypłatę wynagrodzenia za eksploatację i utrzymanie dopiero po uruchomieniu linii. Po zakończeniu okresu umowy infrastruktura ma zostać przekazana gminie po przeprowadzeniu remontu kapitalnego.
Łączna wartość projektu wynosi około 1,92 mld zł. Kwota obejmuje nie tylko samą budowę, ale również projektowanie, finansowanie, nadzór, przyszłe utrzymanie oraz remont kapitalny przewidziany na zakończenie umowy.
Trasa do Mistrzejowic – opóźnienia
Pierwotnie, zgodnie z obowiązującą umową, zakończenie zadania przewidywano na 27 listopada 2025 r. Później, po uwzględnieniu zgłoszonych przez wykonawcę roszczeń terminowych, m.in. związanych z odkrytymi pozostałościami obiektów zabytkowych, planowany termin oddania nowej linii do użytkowania wskazywano na marzec 2026 r.
Na tym jednak zmiany harmonogramu się nie zakończyły.
Kolejny termin: koniec sierpnia
Pod koniec maja 2026 r. wykonawca – firma Gülermak – poinformował miasto, że zakończenie prac budowlanych, testów oraz odbiorów infrastruktury KST IV planowane jest na 31 sierpnia. Jednocześnie deklarował wcześniejsze zakończenie robót prowadzonych na powierzchni i wpływających na ruch pieszy oraz samochodowy.
Jako przyczyny zmiany terminu wykonawca wskazywał m.in. brak wykonanego w uzgodnionym czasie podłączenia zasilania elektroenergetycznego przez Tauron, konieczność uzyskania zamiennej decyzji ZRID dla fragmentu układu drogowego oraz niskie temperatury na przełomie 2025 i 2026 roku.
Kwestia opóźnień stała się również przedmiotem prac Rady Miasta Krakowa. 27 maja radni przyjęli rezolucję dotyczącą kolejnych opóźnień przy oddaniu do użytkowania linii KST IV Mistrzejowice–Meissnera. Za dokumentem zagłosowało wszystkich 41 obecnych radnych.
Tramwaje miały ruszyć 21 września
We wrześniu wydawało się, że inwestycja jest już na ostatniej prostej. Uruchomienie nowych linii i związanych z nimi zmian w komunikacji zaplanowano na 21 września.
Kilka dni wcześniej miasto poinformowało jednak, że tramwaje nie pojadą w tym terminie. Powodem były problemy techniczne związane z odbiorem inwestycji KST IV. W konsekwencji trzeba było również odłożyć wprowadzenie przygotowanych zmian w siatce komunikacyjnej.
Ostatecznie wymagane formalności udało się zakończyć kilka dni później. Miasto uzyskało pozwolenie nadzoru budowlanego na użytkowanie linii, a Inżynier Kontraktu wydał poświadczenie umożliwiające rozpoczęcie regularnych kursów.
